Kontynuuj Ta strona używa plików cookies. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie plików cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.
Kontynuowanie przeglądania serwisu bez zmiany ustawień traktujemy jako zgodę na użycie plików cookies. Więcej w "Polityce Cookies".

Informacje

Data opublikowania: 2015-04-08

Podróże małe i duże: Narew – puszczańskie miasteczko portowe

Region Puszczy Białowieskiej to kraina owiana legendami, wplecionych w wielowiekową historię tych ziem. Echa dawnych dziejów przetrwały do dziś zapisane w pniach starych drzew, zbutwiałych balach drewnianych domostw, podwalinach kościołów i cerkwi, starych kronikach. Puszczę Białowieską – bastion dziewiczej natury okalają miasteczka i wsie, których historia zaczęła się wiele wieków temu. Są to miejsca wyjątkowe, chroniące kulturę, tradycję i pamiątki przeszłości. Jednym z takich punktów jest osada Narew – niegdyś prężnie rozwijające się miasto portowe. Usiądź wygodnie Czytelniku i daj się porwać w podróż wehikułem czasu– przeniesiemy się w odległe wieki, gdy drobne osadnictwo okalała pierścieniem niedostępna, nieistniejąca już Puszcza Bielska.

Historię Narwi wytoczył wartki nurt rzeki będącej imienniczką miasta. Osada Narew od początku swojego istnienia miała funkcjonować jako miasteczko portowe. Bieg historii miasta nadali ok. 1421r. mieszczanie bielscy, choć zaznaczyć należy, że tereny te były zamieszkiwane na długo przed pojawieniem się pierwszych osadników. Administracja Jego Królewskiej Mości szybko dostrzegła potencjał Narwi, stąd Zygmunt Stary polecił w 1514r. staroście wileńskiemu Olbrachtowi Gasztołdowi ulokować miasto Narew na prawach chełmińskich. Otrzymanie praw miejskich wiązało się z szeregiem przywiejów. Monarcha przekazał Narwi ok. 7000 tys. ha ziemi, zwolnił mieszczan narewskich ze służb i większości podatków. Do obowiązków osadników należało natomiast podejmowanie króla w czasie jego pobytów w mieście. A tych Narew gościła nie raz: w kronikach odnotowane są wizyty króla Zygmunta Augusta, królowej Bony oraz dwukrotne Stefana Batorego (1580/1581), który zatrzymał się tu podążając na wschód. Idąc w górę rzeki, w miejscu, gdzie do rzeki Narew wpada niewielki jej odnóżek zwany Zgnilicą, stał niegdyś okazały dwór królewski. Możliwe, że narewska ziemia gościła dużo wcześniej króla Jagiełłę, który osobiście doglądał transport zapasów żywności przed wielką bitwą z Krzyżakami...

Narwi wystarczyło tylko 15 lat, by urosnąć do rangi głównego ośrodka gospodarczego północno– wschodniej części Puszczy Bielskiej. Miasteczko bogaci się dzięki istnieniu portu. Rzecznym szlakiem komunikacyjnym eksportowano drewno a także towary leśne, zwłaszcza potaż i dziegieć. Ponadto w każdy wtorek odbywał się jarmark, a kupcy przybywający do miasta nie płacili ceł i podatków. Obok handlu, w mieście kwitło rzemieślnictwo. I tak zbłąkany turysta mógł zakupić towary najwyższej jakości od litewskich i grodzieńskich kupców, nowe drewniane sanie u kołodzieja, świeże ryby, wyroby mięsne, pieczywo (miasto posiadało duży młyn), a po udanych zakupach mógł odpocząć przy kuflu dobrego piwa w jednej z licznych karczem. Status Narwi potwierdziło nadanie w 1529r. nowych praw magdeburskich.

Historia miasta nabiera rozpędu z chwilą wykupienia go przez królową Bonę spod kurateli Gasztołda. Na polecenie królowej przeprowadzono wielką reformę agrarną, tzw. pomiarę włóczną, dzięki której Narew otrzymała wsie Makówkę i Waniewo. Ponadto, Bona ufundowała w 1528r. kościół p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i Św. Stanisława Biskupa Męczennika. W XVI w. powstaje tu także prawosławna parafia Podwyższenia Krzyża Pańskiego. W Narwi od wieków żyli obok siebie Białorusini, Ukraińcy, Polacy, Żydzi…

Ukoronowaniem znaczenia miasta było wydzielenie ze starostwa bielskiego na przełomie XVI i XVII w. niewielkiego, samodzielnego starostwa narewskiego, które w 1627r. obejmowało Narew z przedmieściami, wsie Kamień i Wólkę oraz folwark Wieżanka. Siedzibą starostów narewskich była Doratynka. Rozwój Narwi brutalnie przerwała zawierucha dziejowa. Przemarsz obcych wojsk podczas potopu szwedzkiego już na zawsze zmienił bieg historii miasteczka. Narew już nigdy nie odzyskała dawnej świetności, w XIX w. weszła jako zubożała osada, zaś w 1936r. bezpowrotnie straciła prawa miejskie.

Dziś Narew to nieco senna osada, w której upływ czasu wyznacza wartki nurt rzeki o tej samej nazwie. Nad maleńką osadą po sąsiedzku górują zabytkowe kopuły cerkwi i strzeliste wieżyczki kościoła (oba budynki pochodzą z późniejszych czasów: cerkiew z 1885r. zaś kościół z 1775r. – to obecnie najstarszy zabytek w regionie). O czasach świetności przypomina zabytkowy układ wsi, który nie zmienił się od 500. lat – z rynkiem w centrum oraz okalającymi go domami usytuowanymi miejskim zwyczajem bokiem do ulicy, a nie szczytem tak jak na wsiach. Do dziś także, tak jak pięć wieków temu, organizowane jest tu w każdy wtorek targowisko. Próżno jednak szukać zagranicznych kupców i dużych stoisk, niemniej jednak rynek w Narwi urósł do rangi symbolu. Zanik handlu oraz rozwój infrastruktury spowodował, że porywcza rzeka Narew z ważnego szlaku komunikacyjnego przeistoczyła się w ciekawą trasę turystyczną – dziś z wartkim nurtem nie płyną wielkie tratwy z towarami, a turystyczne kajaki.

Będąc w Narwi Czytelniku usiądź na skraju poszarpanego brzegu rzeki i zamknij oczy– być może usłyszysz jeszcze mozolne skrzypienie tratw oraz hałaśliwy harmider ulicy złożony z odgłosów z rzemieślniczych kuźni, wesołych śpiewów karczmarzy, natrętnych nawoływań kupców na rynku, strzępek rozmów dnia codziennego w językach polskim, białoruskim, ukraińskim, jidysz…

Region Puszczy Białowieskiej to mapa z wieloma ciekawymi miejscami. Już niedługo kolejna podróż…

Katarzyna Nikołajuk

PS. Jeśli chcesz poznać historię Narwi będąc "w terenie", zapraszamy do wędrówki wg wskazówek zawartych w queście Śladami Królowej Bony w Narwi. Na końcu trasy czeka skarb! O questingu w regionie Puszczy Białowieskiej napiszemy wkrótce.

 

 

Mapa Narwi z 1560 r. - większość nazw ulic do dziś pozostała niezmieniona. Główna aleja miasta- ulica Rybacka to dzisiejsza  A. Mickiewicza, fot. gmina Narew

 

 

Narew - panorama miasta z początku XX w. fot. gmina Narew

 

 

Zabytkowy kościół

 

Tył zabytkowego kościoła. Za wzniesieniem rozpościera się widok na rzekę Narew

 

Cerkiew w Narwi

 

Jedna z ulic odchodzących od rynku

 

Rzeka Narew  - przed wiekami ważny szlak komunikacyjny

 

Wieża widokowa przy rzece

 

Krajobraz okalający Narew

 

Rzeka Narew to dziś kajakowa przystań

 

Rzeka Narew

 

 

Pozostałe Informacje
2019-05-30

Raport o stanie Powiatu Hajnowskiego za 2018 rok

Zarząd Powiatu opracowuje raport o stanie powiatu, który przedstawia Radzie do 31 maja.
Czytaj więcej
2019-06-19

POLREGIO zachęca do aktywnego wypoczynku w Podlaskiem w czasie długiego weekendu.

Przed nami długi weekend, będący jednocześnie początkiem wakacji.
Czytaj więcej
2019-06-18

NABÓR UCZESTNIKÓW DO PROGRAMU ODDZIAŁYWAŃ KOREKCYJNO – EDUKACYJNYCH

Trwa nabór uczestników do programu oddziaływań korekcyjno – edukacyjnych dla osób stosujących przemoc w rodzinie.
Czytaj więcej
2019-06-12

Zawiadomienie o VI sesji Rady Powiatu i posiedzeniach Komisji

Sesja odbędzie się 27 czerwca br.
Czytaj więcej
2019-06-12

Kongres Poradnictwa z udziałem Prezydenta RP

Zainicjowanie procesu integracji różnych nurtów poradnictwa: prawnego, obywatelskiego, psychologicznego, rodzinnego, konsumenckiego, zawodowego i prozdrowotnego – to główny cel Kongresu Poradnictwa, który obędzie się 1 lipca br. na Politechnice Warszawskiej. Wydarzenie będzie miejscem spotkania przedstawicieli zaw
Czytaj więcej
2019-06-10

"Cudze chwalicie, swego nie znacie", czyli majówka Koła Terenowego Polskiego Związku Niewidomych w Hajnówce.

Tegoroczna impreza organizowana rokrocznie przez Koło Terenowe Polskiego Związku Niewidomych w Hajnówce, zwana majówką, odbyła się 1 czerwca 2019 roku
Czytaj więcej
2019-06-07

Ruszają wakacyjne pociągi POLREGIO

Jak co roku POLREGIO uruchamia dodatkowe wakacyjne pociągi kursujące do najbardziej atrakcyjnych turystycznie miejscowości w całym kraju.
Czytaj więcej
2019-06-07

Uroczystość 30-lecia firmy Pronar

Pronar zaprasza na obchody 30-lecia firmy
Czytaj więcej
Więcej
najczęściej czytane

Wyniki wyborów

Data dodania 2019-06-21

Kolejka wąskotorowa rusza w kwietniu!

Data dodania 2019-06-21

Eliminacje powiatowe XLI edycji Turnieju Bezpieczeństwa w Ruchu Drogowym – poznaliśmy laureatów

Data dodania 2019-06-21

Wybory samorządowe 2018: karta do głosowania w formie płachty

Data dodania 2019-06-21

Zawiadomienie o obradach XXX sesji Rady Powiatu i posiedzeniach Komisji

Data dodania 2019-06-21