Kontynuuj Ta strona używa plików cookies. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie plików cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.
Kontynuowanie przeglądania serwisu bez zmiany ustawień traktujemy jako zgodę na użycie plików cookies. Więcej w "Polityce Cookies".

A to ciekawe

Data opublikowania: 2018-05-17

Kartka z Kalendarza: 27 maja– Święto Zesłania Ducha Świętego (Dzień Świętej Trójcy, Pięćdziesiątnica)

Maj  zamyka jedno z 12 Wielkich Świąt w kościele prawosławnym – Dzień Świętej Trójcy, prawosławne Zielone Świątki. Święto obchodzone zawsze w 8. niedzielę po święcie Paschy (stąd nazwa Pięćdziesiątnica), symbolicznie zamyka wielkanocny czas.

Równolegle z porządkiem cerkiewnym swoją trybą biegnie siostrzany ludyczny kalendarz obrzędowy, które wspólnie tworzą regionalną mozaikę wiary, kultury i pamięci o przodkach. Pięćdziesiątnica to prawosławne Zielone Świątki, pieczołowicie zagospodarowane przez bogatą podlaską tradycję. Niegdyś, w pierwszy dzień święta podlaskie domy i obejścia tonęły w zieleni – przystrajano je gałązkami brzozy, lipy, dębu, leszczyny, okna dekorowano kwiatami, zaś podłogę zdobiła oryginalna narzuta ze świeżej trawy. Tego dnia majono nie tylko domy, ale również świątynie – gałązkami brzozy, kwiatami, ziołami. Wiara w magiczną moc ziół i drzew towarzyszy człowiekowi od zarania dziejów. Bo kto w czasach, gdy nawet nie znano słowa medycyna, miał pomóc człowiekowi w chorobie jak  nie dobrotliwa  natura (plus szczypta magii) ? Roślinami posiłkowano się zarówno w walce z chorobami jak też w sytuacjach mniej przyziemnych jak zaklinanie czarów, uroków itp. Wczesnowiosenne zioła jak babka, mięta, skrzyp polny, pokrzywa, mniszek lekarski, podbiał – stosowano dwojako, bo jako lekarstwo dla ciała ale i duszy (latem do tego zastawu dołączały także macierzanka, ostropest, dziewanna czy  dziurawiec), inne jak ostrożeń (zwany czarcim żebrem) czy mak, miały strzec przed złem. A ze wszystkich gatunków drzew Słowianie szczególnie upodobali sobie brzozę. Po dziś dzień podziwiając krajobraz podlaskiej wsi, natrafimy na brzozy rosnące w opłotkach wiejskich zagród. Ich obecność nie jest przypadkowa –  wiara w niezwykłe moce brzozy przetrwała dziejowe tsunami, najstarsi mieszkańcy wsi powiadają, że brzoza rosnąca na granicy gospodarstwa chroni je przed nieszczęściem. Nie dość powiedzieć - przytulenie się do brzozy miało działać relaksująco, zaś jej sok – oczyszcza organizm z toksyn. Nic dziwnego, że witki brzozy tak licznie zdobiły domy i świątynie. Bo zioła wtedy pomogą jak spłynie na nie łaska Boża – przekonują najstarsi mieszkańcy podlaskich wsi. Tłumnie przybywano do cerkwi niosąc ze sobą bukiety ziół oraz ciasto miodownik z wetkniętą świecą troicką. Przyniesione podarki nabierały magicznych mocy – zioła, wetknięte za ikonę, miały chronić przed chorobami i nieszczęściami, zaś święcę wkładano w dłonie umierających.

Prawosławne Zielone Świątki miały charakter nie tylko doniosły, ale i humorystyczny. Pięćdziesiątnica zwiastowała nadejście długo wyczekiwanego lata – czasu wesołości, rozkwitu plonów oraz młodzieńczej miłości (a wzbierająca fala rozkwitu - duszy i przyrody za chwilę miała znaleźć swoje ujście - wielkimi krokami zbliża się przesilenie letnie i Kupała!). Podlaska wieś ożywała – na początek za sprawą obrzędu zwanego wołowym weselem – młodzież przystrajała wiankami dorodnego wołu, po czym pędziła do wsi, gdzie zwierzę swoim dokazywaniem zdobywał tzw. wiankowe w postaci smakowitego pieroga z kaszą lub pieniędzy – każdy datek był mile widziany, bowiem z otrzymanych darów urządzano we wsi wesołą zabawę, której echo rozbrzmiewało wśród pól, w lasach i nad jeziorami. Tych ostatnich należało się tej nocy wystrzegać – biada tym, którzy nieroztropnie oddalili się w stronę brzegu. Za spowitych mgłą zarośli wydobywał się dźwięczny śmiech i jeszcze słodszy śpiew, przyciągający niczym magnes.  To rusałki czyli zmarłe od chrztu dusze dzieci, które po północy pojawiały się nad brzegami rzek i jezior. Nieszczęśnik, który podążył w stronę ich melodyjnego śpiewu, wedle słów legendy mógł stracić życie,  wciągnięty w ciemne czeluście tafli jeziora. Nieroztropnego wędrowca od zguby mogły uchronić tylko magiczne zioła – piołun lub lubczyk, noszone przy sobie jako talizman.

Dziś rusałki już nie straszą (chyba że na kartach książek), próżno też wyglądać wesołego pochodu z wołem na czele. Zwyczaj zanikł gdzieś na przednówku XX w., jego echem był obrzęd przystrajania wiankiem  rogów domowego bydła - krów i wołu. Dochowanie tradycji miało procentować dorodnymi cielątkami i bogactwem mleka. Jednak i ten obrzęd, a wraz z nim wiele innych zwyczajów oraz legend na zawsze odeszło w niebyt historii, żyjąc jedynie we wspomnieniach najstarszych mieszkańców. Wciąż jednak popularne jest majenie domów zielonymi gałązkami brzozy oraz urządzanie zabaw  - 29 maja zapraszamy do Hajnówki na Festyn Krynoczka - z udziałem zespołów folklorystycznych naszego regionu oraz zespołów z Białorusi. Nazwa Festynu leży u źródła niezwykłych wydarzeń, związanych z celebrowaniem Pięćdziesiątnicy.  Dzień Świętej Trójcy w regionie Puszczy Białowieskiej to niezwykły moment – w trakcie trzech dni świąt wierni modlą się przy cudownym źródełku zwanym Krynoczką. Usadowiona w leśnym krajobrazie Krynoczka przyciąga pielgrzymów z całej Polski za sprawą znajdującego się tu cudownego źródełka. Żarliwe modlitwy wzmacniają jego niezwykłą moc uzdrawiania chorych. Ale to już temat na osobną opowieść - sprawdź. Podobnie jak Zielone Świątki, w tym roku obchodzone przez kościół katolicki 20 maja...

Katarzyna Miszczuk

Tekst napisany na podstawie wspomnień  mieszkańców ze wsi z okolic Narwi. Obrzędy, ich znaczenie oraz sposób praktykowania może się różnić w zależności od miejsca zamieszkania. Bo kultura i tradycja wymykają  się schematom  – i to w nich najpiękniejsze.

majowa cerkiew

Pozostałe A to ciekawe
2018-05-11

Puszczański kwietnik – kwiaty maja

Puszcza Białowieska kwitnie – cała w pąsach (dosłownie).
Czytaj więcej
2018-05-14

W maju jak w raju – Maj w Puszczy Białowieskiej

Ciepło, coraz cieplej!
Czytaj więcej
2019-05-16

EDUKACYJNY CYKL PRZYRODNICZY "WARTO WIEDZIEĆ"

Przedstawia Białowieski Park Narodowy
Czytaj więcej
2019-04-26

Oddaj swój głos na podwórko NIVEA w powiecie hajnowskim

1 z 15 podwórek może zostać wybudowane w Powiecie Hajnowskim!
Czytaj więcej
2019-04-23

Majówka w Kolejce Wąskotorowej

Zabytkowa kolej wąskotorowa jest już gotowa na otwarcie nowego sezonu turystycznego. Start: już 1 maja!
Czytaj więcej
2019-04-19

Poznaj region Puszczy Białowieskiej z mobilnymi przewodnikami

Aplikacje to kompendium wiedzy, prawdziwa kopalnia informacji i ciekawostek o Puszczy Białowieskiej i regionie.
Czytaj więcej
2019-04-17

Wiosna w drezynie

Puszczę Białowieską można zwiedzać na różne sposoby:  na chilloucie – czyli na rowerze, na sportowo – czyli pieszo lub treningu nordic walking , na leniucha – czyli w kolejce wąskotorowej.  Ale nic tak nie ucieszy jak wyprawa „na siłowo” – czyli w drezynie! Wyprawa kolejką drezynową to śmiech, po
Czytaj więcej
2019-04-08

Kwietniowa Puszcza Białowieska

Ponad głową ptasie radio, w zasięgu wzroku - pierwsza zieleń, a pod stopami paleta barw - sprawdź co słychać w kwietniowej Puszczy
Czytaj więcej
Zobacz więcej
najczęściej czytane

Podróże małe i duże: Narew – puszczańskie miasteczko portowe

Data dodania 2019-05-23

Puszczański kwietnik – kwiaty maja

Data dodania 2019-05-23

Kartka z Kalendarza: 27 maja– Święto Zesłania Ducha Świętego (Dzień Świętej Trójcy, Pięćdziesiątnica

Data dodania 2019-05-23

Czarowna Noc Kupały – słowiańskie walentynki.

Data dodania 2019-05-23

Kartka z kalendarza: 20 maja - Zielone Świątki

Data dodania 2019-05-23