Kontynuuj Ta strona używa plików cookies. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie plików cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.
Kontynuowanie przeglądania serwisu bez zmiany ustawień traktujemy jako zgodę na użycie plików cookies. Więcej w "Polityce Cookies".

A to ciekawe

Data opublikowania: 2018-12-06

Grudzień w Puszczy

Za oknem grudzień – dwunasty miesiąc, który jako pierwszy wita Nowy Rok. To także wierny kompan Zimy. Chociaż ta – ku zawodowi fanów zimowych sportów – po raz kolejny się ociąga. Zamiast śniegu – zamarzniętych grud (po staropolsku wody, stąd nazwa miesiąca), puszczańskie salony zalewa plucha. Mglisty, szary pejzaż bardziej przypomina jesienne słoty. Słońca też jak na lekarstwo – grudzień to najciemniejszy miesiąc w roku. W grudniu jak w grancu?... Wszyscy z utęsknieniem czekają aż las pokryje się białym puchem, a zielone iglaki ozdobią drobne, zmarznięte białe gwiazdki.  Surowy krajobraz niemo zastygnie pod wpływem mrozu.  Niskie temperatury jednak nie straszne większości puszczańskich lokatorów – płazy, owady, gady i niektóre ssaki takie jak jeż, borsuk czy koszatka ukryte w swoich zimowych domkach, smacznie śpią – co tam zimowy zawieruchy i  szalejące mrozy! Biały koc szczelnie okryje kryjówki, także żaden mróz śpiochów nie dosięgnie.  Zimą odpoczywają również rośliny – substancje pokarmowe zostały wycofały do narządów spichrzowych ukrytych pod ziemią. Okres chłodów i śniegu (przynajmniej w teorii) spędzą pod ciepłą kołderką liści, dociśniętą dodatkowo puchowym kocem, by latem wystrzelić ku słońcu. Za to grudniową porą jak nigdy rzucają się w oczy porosty - to te kolorowe plamy na gałęziach, kamieniach, skałach i korze drzew, niemal niezauważalne wiosną i latem, teraz znacząco urozmaicają przywiędły krajobraz. Niepozorne porosty – zaliczane do królestwa grzybów – to jedne z najstarszych organizmów na świecie. Istnieją od co najmniej 400 mln lat, pojawiły się na długo przed roślinami naczyniowymi (że o człowieku nie wspomnimy).  Mają też niebagatelne znacznie dla przyrody – to  mało doceniany „rezerwuar" wody w lesie. Porosty zatrzymują ją w swoich plechach, przyczyniając się do utrzymywania leśnego mikroklimatu.

 Choć po wkroczeniu do lasu wydaje się pusto i cicho, nie dajmy się zwieść pierwszemu wrażeniu – przyroda nie znosi samotności. I tak,  z dalekiej północy przywędrowały do nas sowy śnieżne, myszołowy włochate oraz amatorzy jarzębiny i jemioły – jemiołuszki. Ale wśród zaśnieżonych konarów buszują rodowite sójki, trznadle, sikorki. Tymczasem jeleniowate, dziki i żubry łączą się w stada – razem łatwiej przetrwać trudy zimy. I jest znacznie bezpieczniej. Mieszkańcy puszczy koncentrują swoją uwagę głównie na pozyskaniu jedzenia – a zimowy las zdradza ich aktywność. I tak, przy leśnych trybach natknąć się można na płaty zrytej ziemi i ściółki. To efekt działań watahy dzików, które nie ustają w poszukiwaniach żołędzi, zimujących larw, poczwarek owadów oraz pożywnych korzonków. Delikatnie odgarnięty śnieg i wystające spod niego ogryzione krzewinki borówki to z pewnością ślad żerowania sarny. A gdy obok znajdziemy odarte z kory młode sosenki, ślady siekaczy na gładkiej korze świerka i okorowane drzewa – to znak, że sarenki nie były same. Towarzyszyły im jelenie poszukujące w korze wapna, fosforu i soli mineralnych, niezbędnych do budowy poroży i kośćca, a także zachowania równowagi biochemicznej organizmu. Łuski szyszek leżące u podstawy pnia to znak, że trafiliśmy do kuźni dzięcioła. Zimą ptak żywi się głównie nasionami sosny. By się do nich dostać, sprytny dzięcioł rozkuwa szyszki uprzednio wetknięte w szczeliny kory.

Tymczasem żubry w poszukiwaniu jedzenia bez zbędnych ceregieli wychodzą na polany: król puszczy to prawdziwy żarłok – dorosłe osobniki zjadają do 50 kg pokarmu dziennie. Ale co to było do byków żubra, których waga dochodzi do 840 kg!

Podczas gdy jedni muszą się nieco natrudzić, by napełnić brzuchy, drudzy korzystają z bogatej spiżarni. Sójki, wiewiórki czy kret są przygotowani na nadchodzącą zimę. Większego problemu z zapasami nie ma także bóbr, co potwierdzają stosy gałęzi w pobliżu żeremi. Naszej troski wymagają za to ptaki – w grudniu zaczyna się sezon dokarmiania. Do przydomowych stołówek  zaglądają przede wszystkim sikory: bogatka, modraszka, czubatka i uboga, kowalik, pełzacz oraz dzięcioły duży i średni, ale także sójki. Z chwilą pojawienia się śniegu, na leśną stołówkę – za sprawą leśników – mogą liczyć także mieszkańcy puszczy. Najsłynniejsza to ta na polanie położonej na północnym skraju Puszczy Białowieskiej, na terenie Nadleśnictwa Browsk. Za sprawą transmisji on-line, całodobowo można podglądać pasące się żubry ale nie tylko –  przy paśniku kręcą się też inni kopytni,  stada ptaków a ślad za nimi wędrują tu także drapieżniki – wilki czy lisy.

Sprawdźcie sami: Żubry online

Choć zimy nie widać, czas w przyrodzie biegnie naturalnym rytmem. Podczas gdy Przyroda odpoczywa, Tradycja się rozkręca. Zima to czas dużej aktywności obrzędowej, począwszy od zimowego przesilenia słońca – wiele wieków wstecz, 21 grudnia, gdy dzień równał się z nocą, Słowianie hucznie obchodzili święto Godów, uznając ten czas za symboliczny początek  wegetacyjnego i tradycyjnego roku. Choć nam współczesnym nazwa święta wydaje się egzotyczna i zapomniana, wiele obrzędów towarzyszącym słowiańskim Godom przetrwało do dziś – przemyconych przez kulturę do bogatej tradycji świąt Bożego Narodzenia i Nowego Roku. Tak jak w przyrodzie, tak też w życiu człowieka historia zatoczy koło. Ale to rozprawa na kolejną opowieść.

Katarzyna Miszczuk

Gdrudzień w poprzednich latach:

Pozostałe A to ciekawe
2019-03-26

XXXVIII Międzynarodowy Festiwal Hajnowskie Dni Muzyki Cerkiewnej już niedługo

Udział w wydarzeniu to doskonała okazja, by wsłuchać się w piękno chóralnych pieśni w wykonaniu najlepszych chórów.
Czytaj więcej
2019-04-23

Majówka w Kolejce Wąskotorowej

Zabytkowa kolej wąskotorowa jest już gotowa na otwarcie nowego sezonu turystycznego. Start: już 1 maja!
Czytaj więcej
2019-04-19

Poznaj region Puszczy Białowieskiej z mobilnymi przewodnikami

Aplikacje to kompendium wiedzy, prawdziwa kopalnia informacji i ciekawostek o Puszczy Białowieskiej i regionie.
Czytaj więcej
2019-04-17

Wiosna w drezynie

Puszczę Białowieską można zwiedzać na różne sposoby:  na chilloucie – czyli na rowerze, na sportowo – czyli pieszo lub treningu nordic walking , na leniucha – czyli w kolejce wąskotorowej.  Ale nic tak nie ucieszy jak wyprawa „na siłowo” – czyli w drezynie! Wyprawa kolejką drezynową to śmiech, po
Czytaj więcej
2019-04-08

Kwietniowa Puszcza Białowieska

Ponad głową ptasie radio, w zasięgu wzroku - pierwsza zieleń, a pod stopami paleta barw - sprawdź co słychać w kwietniowej Puszczy
Czytaj więcej
2019-04-08

Pierwsze zwiastuny wiosny

Wiosna, wiosna, wiosna ach to ty – śpiewał Marek Grechuta.
Czytaj więcej
2019-04-04

Tradycje wiosenne w dniu Zwiastowania

Busieł, busieł na łapy, polubisz toj chaty, daj Boże, na drugi rok dożdaty! – tymi gorącymi życzeniami mieszkańcy regionu Puszczy Białowieskiej witali bociany
Czytaj więcej
2019-03-06

Hładyszka w Kleszczelach zaprasza na warsztaty pieczenia busłowej łapy

Busieł, busieł na łapy, polubisz toj chaty, daj Boże, na drugi rok dożdaty! – tymi gorącymi życzeniami mieszkańcy regionu Puszczy Białowieskiej witali bociany
Czytaj więcej
Zobacz więcej
najczęściej czytane

Podróże małe i duże: Narew – puszczańskie miasteczko portowe

Data dodania 2019-04-24

Kartka z Kalendarza: 27 maja– Święto Zesłania Ducha Świętego (Dzień Świętej Trójcy, Pięćdziesiątnica

Data dodania 2019-04-24

Puszczański kwietnik – kwiaty maja

Data dodania 2019-04-24

Czarowna Noc Kupały – słowiańskie walentynki.

Data dodania 2019-04-24

Kartka z kalendarza: 20 maja - Zielone Świątki

Data dodania 2019-04-24